{"id":16,"date":"2024-08-14T19:09:44","date_gmt":"2024-08-14T19:09:44","guid":{"rendered":"https:\/\/upanaboganadmorzem.pl\/?page_id=16"},"modified":"2024-08-15T04:45:29","modified_gmt":"2024-08-15T04:45:29","slug":"zbawiciel","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/upanaboganadmorzem.pl\/index.php\/zbawiciel\/","title":{"rendered":"Zbawiciel"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading alignwide\"><strong>KO\u015aCI\u00d3\u0141 POD WEZWANIEM \u015aW. JANA CHRZCICIELA I \u015aW. MIKO\u0141AJA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwszym ko\u015bcio\u0142em w Ustce by\u0142a \u015bwi\u0105tynia pod wezwaniem \u015bw. Jana Chrzciciela i \u015bw. Miko\u0142aja, zbudowana dla katolik\u00f3w z drewna d\u0119bowego. Konsekracji \u015bwi\u0105tyni dokona\u0142 24 czerwca 1356 roku biskup Jan z Kamienia. Ko\u015bci\u00f3\u0142 znajdowa\u0142 si\u0119 w centralnym punkcie \u015bredniowiecznej osady rybackiej, niedaleko portu, na niewielkim wzniesieniu nad rzek\u0105 S\u0142upi\u0105, w tzw. Zau\u0142ku Kapita\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Plany ko\u015bcio\u0142a wskazuj\u0105, i\u017c by\u0142a to niewielka budowla jednonawowa, na rzucie prostok\u0105ta o wymiarach ok. 16 x 8 m. orientowana, tj. z prezbiterium skierowanym na wsch\u00f3d. Samo prezbiterium nie by\u0142o wyodr\u0119bnione z bry\u0142y, a wi\u0119c jego szeroko\u015b\u0107 by\u0142a r\u00f3wna szeroko\u015bci nawy ko\u015bcio\u0142a. Od strony zachodniej do nawy przylega\u0142a wie\u017ca, wybudowana na planie prostok\u0105ta o szeroko\u015bci ok. 3,7 m i d\u0142ugo\u015bci 5 m, zwie\u0144czona strzelistym, namiotowym he\u0142mem z iglic\u0105, osadzonym na czterospadowym dachu przechodz\u0105cym w wieloboczny b\u0119ben zako\u0144czony krenela\u017cem. Korpus ko\u015bcio\u0142a nakryty by\u0142 wysokim dachem dwuspadowym. Od po\u0142udnia do nawy przylega\u0142 niewielki, ni\u017cszy aneks na rzucie prostok\u0105ta, przykryty osobnym dwuspadowym dachem, zako\u0144czonym tr\u00f3jk\u0105tnym szczytem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Swoj\u0105 konstrukcj\u0105 nawi\u0105zywa\u0142 do bry\u0142y ko\u015bcio\u0142a pod wezwaniem \u015bw. Miko\u0142aja, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna zobaczy\u0107 w niedalekich Zimowiskach, znajduj\u0105cych si\u0119 przy trasie Ustka \u2013 S\u0142upsk. Z czasem drewnian\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 zast\u0105piono murowan\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1539 roku \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a przej\u0119ta przez protestant\u00f3w, a w wyniku reformacji w 1590 roku sta\u0142a si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 gminy ewangelickiej. Poza zasadniczym, czyli sakralnym znaczeniem, ko\u015bci\u00f3\u0142 ten stanowi\u0142 tak\u017ce znak nawigacyjny w ci\u0105gu dnia (dzi\u0119ki swojej niepowtarzalnej bryle) i noc\u0105 (poprzez \u015bwiat\u0142a w oknach ko\u015bcio\u0142a). Niewielka liczba miejsc siedz\u0105cych (oko\u0142o 200), niedostateczna dla rozrastaj\u0105cej si\u0119 miejscowo\u015bci, kt\u00f3ra ju\u017c w\u00f3wczas cieszy\u0142a si\u0119 uznaniem w\u015br\u00f3d turyst\u00f3w, przyczyni\u0142a si\u0119 do decyzji o wybudowaniu nowej \u015bwi\u0105tyni. Zatroszczono si\u0119 tak\u017ce o \u017ceglarzy i rybak\u00f3w, a mianowicie w 1871 roku zosta\u0142 ustawiony w porcie maszt, na kt\u00f3ry wci\u0105gano wieczorem latarni\u0119 naftow\u0105 z soczewk\u0105 Fresnela.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obecnie w Parku Jana Paw\u0142a II w Zau\u0142ku Kapita\u0144skim, kt\u00f3ry by\u0142 kiedy\u015b centralnym punktem starej wsi, mo\u017cna obejrze\u0107 makiet\u0119 \u015bredniowiecznej osady, a w\u015br\u00f3d starych, malowniczych lip zobaczy\u0107 symboliczn\u0105, stalow\u0105 konstrukcj\u0119 stanowi\u0105c\u0105 zarys nieistniej\u0105cej \u015bwi\u0105tyni. W latach 1356-1889 w tym miejscu sta\u0142 pierwszy ustecki ko\u015bci\u00f3\u0142, a wok\u00f3\u0142 niego znajdowa\u0142 si\u0119 cmentarz, na kt\u00f3rym dokonywano poch\u00f3wk\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie ofiar katastrof morskich, a\u017c do 1808 roku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading alignwide\"><strong>KO\u015aCI\u00d3\u0141 POD WEZWANIEM NAJ\u015aWI\u0118TSZEGO ZBAWICIELA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1884 roku zapad\u0142a decyzja o budowie nowej \u015bwi\u0105tyni \u2013 w niewielkiej odleg\u0142o\u015bci od nowego cmentarza za\u0142o\u017conego w 1808 roku. Nie brakowa\u0142o w\u00f3wczas os\u00f3b, kt\u00f3re protestowa\u0142y przeciwko takiemu rozstrzygni\u0119ciu. W\u0142a\u015bciciele 69 dom\u00f3w wystosowali protest do Rady Ko\u015bcielnej o nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eMy ni\u017cej podpisani w\u0142a\u015bciciele grunt\u00f3w i posesji protestujemy:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1) przeciw stawianiu nowego ko\u015bci\u00f3\u0142ka na innym miejscu,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2) w wypadku nie uwzgl\u0119dnienia naszego protestu o\u015bwiadczamy, \u017ce w kosztach zwi\u0105zanych z budow\u0105 ko\u015bcio\u0142a na innym miejscu, uczestniczy\u0107 nie b\u0119dziemy. Uwa\u017camy, \u017ce plac na wydmach nie nadaje si\u0119 pod budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pomimo protestu Rada Ko\u015bcielna przyst\u0105pi\u0142a do budowy, kt\u00f3ra trwa\u0142a w latach 1885-1888. Uroczysto\u015b\u0107 wmurowania kamienia w\u0119gielnego wraz z dokumentem upami\u0119tniaj\u0105cym t\u0119 chwil\u0119, odby\u0142a si\u0119 18 maja 1885 roku w obecno\u015bci hierarch\u00f3w ko\u015bcielnych. Budow\u0119 powierzono firmie, kt\u00f3rej w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 okr\u0119towy cie\u015bla Franz Draheim. Ten ustczanin zosta\u0142 z czasem skarbnikiem gminy, a przed \u015bmierci\u0105 sw\u00f3j maj\u0105tek zapisa\u0142 ubogim. Prace przy budowie \u015bwi\u0105tyni post\u0119powa\u0142y bardzo szybko, w zwi\u0105zku z czym przed zim\u0105 1885 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 ju\u017c pod dachem. W nast\u0119pnym roku wyko\u0144czono tynki i od wewn\u0105trz pomalowano. Podczas budowy 15 pa\u017adziernika 1887 roku z wie\u017cy ko\u015bcielnej spad\u0142 stolarz August Groth, kt\u00f3ry poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107. To jedyna odnotowana ofiara ca\u0142ej inwestycji. W 1886 roku zmar\u0142 natomiast na gru\u017alic\u0119 pastor Karl Gustav Rudolf Barhold (w Ustce od 1858 roku), kt\u00f3ry zapocz\u0105tkowa\u0142 budow\u0119 \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konsekracja ko\u015bcio\u0142a odby\u0142a si\u0119 10 lipca 1888 roku. Wzi\u0119li w niej udzia\u0142 nie tylko miejscowi, ale tak\u017ce przyjezdni, a w\u015br\u00f3d nich duchowni protestanccy. Nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada\u0142 800 miejsc siedz\u0105cych, co zupe\u0142nie wystarcza\u0142o dla mieszka\u0144c\u00f3w i licznie przybywaj\u0105cych turyst\u00f3w. Uroczysto\u015bci w nowym ko\u015bciele rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 biciem dzwon\u00f3w oraz procesj\u0105 z ko\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tych Miko\u0142aja i Jana Chrzciciela. W tym czasie m\u0142odzie\u017c szkolna wraz z nauczycielami \u015bpiewali chora\u0142. Nast\u0119pnie nast\u0105pi\u0142o uroczyste otwarcie drzwi do ko\u015bcio\u0142a. Regu\u0142\u0119 wy\u015bwi\u0119cenia poprowadzi\u0142 konsystorz Wilhelmi, liturgi\u0119 i kazanie mia\u0142 pastor Karl Wilhelm Paul Wildberg.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Neogotycki budynek \u015bwi\u0105tyni jest orientowany, podobnie jak niegdy\u015b ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja i \u015bw. Jana, a wi\u0119c stoi na osi wsch\u00f3d \u2013 zach\u00f3d z prezbiterium skierowanym ku wschodowi. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 wymurowana z czerwonej ceg\u0142y, na rzucie prostok\u0105ta, z wyodr\u0119bnionym prezbiterium zako\u0144czonym wielobocznie. Od frontu znajduje si\u0119 wie\u017ca z ostro\u0142ukowym, profilowanym portalem, zako\u0144czona dachem ostros\u0142upowym. Ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada okna ostro\u0142ukowe i drewniany, belkowany strop. Dach jest dwupo\u0142aciowy, a nad prezbiterium wielopo\u0142aciowy i kryty miedzian\u0105 blach\u0105. Strzelisto\u015bci\u0105 wskazuje w symboliczny spos\u00f3b na potrzeb\u0119 wznoszenia si\u0119 ku Bogu. Dominuj\u0105 kierunki pionowe, co szczeg\u00f3lnie podkre\u015blone jest na zewn\u0105trz budynku poprzez podpory \u015bcian ko\u015bcio\u0142a. R\u00f3wnie\u017c okna ze swoimi charakterystycznymi \u0142ukami ostrymi wskazuj\u0105 na niebo. Na zewn\u0105trz mo\u017cna zobaczy\u0107 du\u017co, bardzo starannie wykonanych detali: archiwolty okienne oraz kwiatony wie\u0144cz\u0105ce niewielkie wie\u017cyczki, czy w ko\u0144cu fryzy arkadowe, czyli szereg ma\u0142ych \u0142uk\u00f3w, kt\u00f3re wie\u0144cz\u0105 zewn\u0119trzne \u015bciany prezbiterium.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warte podkre\u015blenia jest r\u00f3wnie\u017c wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rym mo\u017cemy znale\u017a\u0107 nawi\u0105zania do zdobie\u0144 i rozwi\u0105za\u0144 znajduj\u0105cych si\u0119 na zewn\u0105trz budynku. Motyw \u0142uk\u00f3w tr\u00f3jk\u0105tnych, kt\u00f3ry wie\u0144czy zewn\u0119trzne \u015bciany \u015bwi\u0105tyni wyst\u0119puje na balustradach wszystkich trzech balkon\u00f3w, a tak\u017ce na wewn\u0119trznych drzwiach \u015bwi\u0105tyni. Kwiatony wie\u0144cz\u0105ce dzwonnic\u0119 wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na organach wewn\u0105trz ko\u015bcio\u0142a. Witra\u017ce okienne z wy\u017cszej partii okien maj\u0105 swoje odzwierciedlenie w witra\u017cach znajduj\u0105cych si\u0119 nad g\u0142\u00f3wnymi i bocznymi drzwiami do \u015bwi\u0105tyni, a tak\u017ce nad drzwiami mi\u0119dzy obiema kruchtami a naw\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ko\u015bciele nad o\u0142tarzem znajduje si\u0119 krucyfiks \u2013 zabytkowy krzy\u017c przeniesiony z poprzedniej \u015bwi\u0105tyni. Nad nim natomiast mo\u017cna dostrzec XIX-wieczny witra\u017c ukazuj\u0105cy biblijn\u0105 scen\u0119 Chrystusa na wodzie, ratuj\u0105cego \u015awi\u0119tego Piotra, kt\u00f3ry zw\u0105tpi\u0142 i zacz\u0105\u0142 ton\u0105\u0107. Ponadto, wewn\u0105trz znajduj\u0105 si\u0119 zabytkowe organy, regularnie rozbrzmiewaj\u0105ce podczas Mszy \u015awi\u0119tych i niekt\u00f3rych nabo\u017ce\u0144stw. To jedne z nielicznych zachowanych dzie\u0142 organmistrza Christiana Friedricha Voelknera, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w 1831 roku w pobliskim Duninowie. Koszt budowy to kwota 6 ty\u015b. marek, a dla por\u00f3wnania dobrze wykwalifikowany rzemie\u015blnik zarabia\u0142 oko\u0142o tysi\u0105ca rocznie. O budowniczym organ\u00f3w wi\u0119cej informacji w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wartym zauwa\u017canie w dzisiejszej \u015bwi\u0105tyni jest r\u00f3wnie\u017c \u015bciana z pami\u0105tkowymi tablicami, po\u015bwi\u0119conymi tym, kt\u00f3rzy \u201eodeszli na wieczn\u0105 wacht\u0119\u201d, a wi\u0119c rybakom, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w otch\u0142aniach morza. Nie brakuje w ko\u015bciele wsp\u00f3\u0142czesnych obraz\u00f3w \u015awi\u0119tych. Dostrzec mo\u017cna obraz \u015bw. Jana Paw\u0142a II oraz Jego relikwie umieszczone w kamiennej ksi\u0119dze oraz obrazy \u015bw. Faustyny Kowalskiej, b\u0142. Stefana Wyszy\u0144skiego, \u015bw. Marii Maksymiliana Kolbego. Przy g\u0142\u00f3wnym wej\u015bciu w nawie ko\u015bcio\u0142a mo\u017cna zapozna\u0107 si\u0119 z dokumentem potwierdzaj\u0105cym uroczysto\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cenia ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wraz z zako\u0144czeniem dzia\u0142a\u0144 wojennych i masowym wyjazdem Niemc\u00f3w oraz nap\u0142ywem osiedle\u0144c\u00f3w z ca\u0142ej Polski, ko\u015bci\u00f3\u0142 w Ustce zosta\u0142 przekazany w formie ustnej przez starost\u0119 powiatowego w S\u0142upsku w r\u0119ce Parafii Katolickiej w Ustce. Formalnie zosta\u0142 oddany w u\u017cytkowanie przez Zarz\u0105d Miejski w Postominie uchwa\u0142\u0105 z dnia 7 stycznia 1946, a po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 15 lipca 1945 roku przez o. W\u0142odzimierza Neterowicza, franciszkanina i proboszcza w latach 1945-1947. W wyznaniu rzymskokatolickim ko\u015bci\u00f3\u0142 zachowa\u0142 protestanckie wezwanie \u201eNaj\u015bwi\u0119tszego Zbawiciela\u201d. Wikariusz Generalny 26 kwietnia 1961 roku zatwierdzi\u0142 oficjalnie t\u0119 tytulacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 po wojnie wymaga\u0142 napraw, mi\u0119dzy innymi by\u0142y uszkodzenia dachu, rynien, okien i organ\u00f3w. Uroczystego po\u015bwi\u0119cenia, nazywanego dawniej konsekracj\u0105, dokona\u0142 dopiero 11 kwietnia 1999 biskup Tadeusza Werno, biskup pomocniczy diecezji koszali\u0144sko-ko\u0142obrzeskiej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na placu przed ko\u015bcio\u0142em, w samym centrum, znajduje si\u0119 krucyfiks, przeniesiony w 1995 roku z poniemieckiego cmentarza w Zimowiskach. Jest on granitowy, z wieloma zdobieniami. Usytuowany jest na wysokiej podmur\u00f3wce, na kt\u00f3rej znajduje si\u0119 p\u0142askorze\u017abiony herb rodziny rycerskiej. P\u0142yta zwie\u0144czaj\u0105ca podstaw\u0119 wype\u0142niona jest rze\u017abionym ornamentem ro\u015blinnym. Na cokole z drugiej strony prawdopodobnie znajdowa\u0142a si\u0119 tablica nagrobna. Krzy\u017c umieszczony by\u0142 na cmentarzu dworskim. W 2002 roku na placu przed ko\u015bcio\u0142em zosta\u0142 ustawiony drugi krzy\u017c, kt\u00f3ry upami\u0119tnia zmar\u0142ych, kt\u00f3rych szcz\u0105tki odkryto podczas prac na placu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ponadto w p\u00f3\u0142nocno-zachodnim naro\u017cniku, mi\u0119dzy drzewami, mo\u017cna znale\u017a\u0107 kamie\u0144, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 napis \u201e1760\u201d. Nie wiadomo dok\u0142adnie, do czego nawi\u0105zuje ten kamie\u0144, ale istnieje hipoteza, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 miejsce oznaczaj\u0105ce poch\u00f3wek rosyjskich \u017co\u0142nierzy z wojny siedmioletniej. \u017bo\u0142nierze ci odznaczali si\u0119 wielk\u0105 wrogo\u015bci\u0105 wzgl\u0119dem miejscowej ludno\u015bci, mi\u0119dzy innymi kilkukrotnie przerywali nabo\u017ce\u0144stwa ewangelickie w ko\u015bciele. Nikt z protestant\u00f3w nie chcia\u0142 ich poch\u00f3wku na miejscowym cmentarzu, dlatego zmar\u0142ych Rosjan pochowano przy drodze wiod\u0105cej z usteckiej osady do S\u0142upska.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>KO\u015aCI\u00d3\u0141 POD WEZWANIEM \u015aW. JANA CHRZCICIELA I \u015aW. MIKO\u0141AJA Pierwszym ko\u015bcio\u0142em w Ustce by\u0142a \u015bwi\u0105tynia pod wezwaniem \u015bw. Jana Chrzciciela i \u015bw. Miko\u0142aja, zbudowana dla katolik\u00f3w z drewna d\u0119bowego. Konsekracji \u015bwi\u0105tyni dokona\u0142 24 czerwca 1356 roku biskup Jan z Kamienia. Ko\u015bci\u00f3\u0142 znajdowa\u0142 si\u0119 w centralnym punkcie \u015bredniowiecznej osady rybackiej, niedaleko portu, na niewielkim wzniesieniu nad [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-16","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/upanaboganadmorzem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/upanaboganadmorzem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/upanaboganadmorzem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/upanaboganadmorzem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/upanaboganadmorzem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/upanaboganadmorzem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22,"href":"https:\/\/upanaboganadmorzem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16\/revisions\/22"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/upanaboganadmorzem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}